جنبش اصلاحات در ایران 20 سال پیش درگذشت

ایلای لیک

یکی‌ از توهمات خود خوشنود ساز بسیاری از منتقدین سیاست پریدنت ترامپ در قبال ایران این است که اقدامات وی موجب تضعیف میانه روهای رژیم جمهوری اسلامی میشود

این گفته گه گاه شنیده میشود، اما لازم است به این نکته توجه شود که «میانه رو» و «اصلاحطلب» در مفاد ایران با آنچه در غرب از این دو واژه استنباط میشود متفاوت است. در هر حال، این تئوری پایه و اساس  رویایی است که اغلب سیاست گذاران واشنگتن به آن باور دارند. به عبارت دیگر، اگر به رژیم ایران احترام بگذارید، کسانی که قصد اصلاح آن را دارند تقویت خواهند شد

برای طرفداران این دیدگاه، مطالعه آنچه 20 سال پیش در چنین هفته‌ای رخ داد مفید خواهد بود. انگیزه آغاز اعتراضات دانشجویان توقیف روزنامه اصلاحطلب «سلام» بود. این روزنامه به جزئیاتی درباره دست داشتن رژیم در قتل یک سری از مخالفان و روشنفکران که به «قتلهای زنجیره‌ای» موسوم شد، اشاره کرده بود. در 9 ژوئیه 1999، نیروهای امنیتی رژیم به یک خوابگاه هجوم آورده و حدود 1500 دانشجو را دستگیر کردند. تا به امروز، محل ده ها تن از آنها هنوز نامعلوم است. تصویر یک دانشجو با پیراهنی خونین در دست که بر جلد مجله اکونومیست منعکس شد نماد آن اعتراضات شده است.

تظاهرات و سرکوب در ایران غیرمعمول نیست. در سال 2009، صدها هزارنفر دراعتراض به انتخابات ربوده شده ای که دوره دوم ریاست جهوری را به محمود احمدی نژاد داد، به خیابانها آمدند. از اواخر سال 2017 تا کنون، ایرانیان در سراسر کشور در اعتصابات، تظاهرات و سایر نافرمانی های مدنی علیه رژیمی که مشروعیت خود را از دست داده، شرکت کرده اند

اعتراضات سال 1999 در دانشگاه تهران به ویژه قابل توجه است؛ چرا که در آن زمان، محمد خاتمی، رئیس جمهور وقت کشور، از اصلاحات مورد خواست دانشجویان حمایت میکرد. او دو سال پیش انتخاب شده بود و به آزادی مطبوعات و پایان دادن به سرکوب ها امیدوار بود. او به طور علنی از دولت خود تمنا کرد که با دانشجویان با متانت رفتار شود. با این حال، در نهایت، او نتواست هیچ کاری برای نجات آنها انجام دهد

در اینجا حائز اهمیت است که بدانیم در جریان آن قیام چه کسی‌ در طرف رژیم ایستاده بود. رهبری سرکوب اعتراضات را حسن روحانی دبیر شورای عالی‌ امنیت ملی‌ به عهده داشت. روحانی که در آن زمان آخوندی نسبتا ناشناخته بود به حامیان خود خاطرنشان کرد دانشجویانی که طالب اصلاحات هستند دشمن نظام ا‌ند. این یک تهدید لفظی نبود. یک دانشجو که توسط گلوله  نیروهای امنیتی کشته شد، بعدها توسط دادگاه انقلاب به دلیل اعتراض غیرقانونی مجرم شناخته شد. البته روحانی امروز رئیس جمهوررژیم ایران است. دولت اوباما که بر او جهت مذاکرات هسته ای 2015 متکی بود، روحانی را به عنوان یک معتدل میشناخت. موجب حیرت است که او در سال 1999 چهره رژیمی بود که قصد تضعیف نخستین رئیس جمهور اصلاحطلب پس از انقلاب اسلامی را داشت

ناتوانی خاتمی در محافظت از دانشجویان یکی از دلایلی است که بسیاری از فعالان ایرانی که سالها معتقد به اصلاحات تدریجی بودند، اکنون باور دارند که تغییرات اساسی تنها راه پیش رو میباشد. رویا برومند، مدیر اجرایی مرکز غیر انتفاعی عبدالرحمن برومند، به من گفت که اعتراضات سال 1999 برای بسیاری از ایرانیان درسی شد که نهایتا دریافتند که حتی اگر سیاستمداران اصلاحطلب از تغییرات در قانون حمایت کنند، این تغییرات توسط شورای نگهبان و روحانیون انتخاب نشده ای (انتصابی) که کنترل دادگاه های ایران را در دست دارند، به چالش کشیده خواهد شد. نمونه بارز این سرخوردگی، شیرین عبادی دریافت کننده جایزه صلح نوبل است که وکیل مدافع برخی از دانشجویان قیام 1999 در دادگاه‌های ایران بود. او همانطور که سال گذشته به من گفت، از یک جنبش برای رفراندوم جهت تغییر قانون اساسی و انحلال مقام رهبرانقلاب اسلامی پشتیبانی می کند. میلیونها ایرانی با این اصل موافق هستند. پس چه چیزی متحدان طبیعی آنها درغرب را به شنیدن صدایشان متقاعد خواهد کرد؟


Image result for eli  lake

آقای ایلای لیک روزنامه نگار آمریکایی و ستون نویس برای مجله بلومبرگ است

برگردان فارسی از ستون مجله بلومبرگ مورخ 9 ژوئیه 2019 به قلم ایلای لیک. برای دسترسی‌ به کپی انگلیسی‌ این مقاله در بلومبرگ لطفا به این لینک مراجعه فرمائید 

این ستون لزوما منعکس کننده نظرات هیئت تحریریه رویدادنامه آپادانا و یا صاحبان آن نیست

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s